ΤΟ ΔΕΛΦΙΚΟΝ “ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ”

Ο Πλούταρχος στό “περί τού ΕΙ εν Δελφοίς” έργο του αναφέρει ότι επάνω από τήν πύλη τής εισόδου τού Δελφικού ναού είναι χαραγμένη η λέξις ΕΙ καί το γνωμικό ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΌΝ.
—Ει! ( =είσαι, υπάρχεις) ανεφώνουν, γράφει, οι προσερχόμενοι πιστοί, ψάλλωντας έτσι τόν Αχρονο καί Αιώνιο καί Παντοδύναμο.
—“Γνώθι σαυτόν”, απαντούσε ο Απόλλων, διακρίνοντας τήν ανθρώπινη έφεση γιά γνώση τής αλήθειας. Η βαθύτερη καί αληθινή έννοια τού γνωμικού αυτού, το οποίο με τήν Δελφική καθιέρωση προσέλαβε καί το κύρος Θεϊκής εντολής, είναι όχι τόσο γνωσιολογική όσο καί κυρίως ηθική. Μάς λέει δηλαδή ο Θεός: “Είς τα βάθη τού είναι σου γνώρισε, άνθρωπε, τήν ουσία τής υπάρξεώς σου, πού είναι τόσο πλησίον ΜΟΥ, καί καταλαβαίνοντας έτσι τόν σκοπό τής ζωής σου, καθόρισε σύμφωνα με αυτόν τούς κανόνες τού βίου σου. Αυτήν τήν θέση θα τήν στηρίξω σε δύο προπάντων επιχειρήματα. Το πρώτο σχετίζεται με τήν προέλευση τού “Γνώθι σαυτόν“, το δε δεύτερο με τήν υπό τήν έννοιάν του αυτήν, τήν ηθική, εφαρμογή του καί τα αποτελέσματά της. Αποδίδεται, ως γνωστόν, σε έναν από τούς 7 σοφούς, τόν Χίλωνα τόν Λακεδαιμόνιο καί υιοθετήθηκε κατά τήν κοινή πίστη, άγνωστο πότε, από τόν Δελφικό Θεό Απόλλωνα. Δέν είναι προϊόν βιοτικής πείρας απλώς όπως πιστεύετε από πολλούς. Προέρχεται από εμπειρία βέβαια, η οποία όμως, φωτισμένη με τόν θείο σπινθήρα τού Λόγου, οδηγείται καί ανάγεται από τής πράξεως καί τής πείρας στήν θεωρία καί τόν λόγο, δλδ φιλοσοφεί. Καί πράγματι ο Πλάτων στόν “Πρωταγόραν” τού λέει περί τών σοφών δημιουργών τών γνωμικών: “Ούτως ο τρόπος ήν τής φιλοσοφίας τών παλαιών, βραχυλογία τις λακωνική”. Τα γνωμικά λοιπόν τών Σοφών ήταν τόσο ενδεικτικά τής βαθύτερης γνώσεως τής ουσίας καί τού σκοπού τής ζωής, ώστε ο ίδιος ο Θεός, ο Απόλλων, τα δέχεται σάν αναθήματα καί τα υιοθετεί’ γίνονται πλέον τα Δελφικά, τα τής Πυθίας γράμματα, τα Δελφικά παραγγέλματα ή αποφθέγματα. Από αυτά, 147 στό σύνολο, 2 είχαν λάβει πρώτα τήν τιμή τής αναγραφής στόν Πρόναο τού Δελφικού Ιερού, το Γνώθι σαυτόν καί το Μηδέν άγαν. .” Παγκάλεπτον καί ου παντός”, ονομάζει το Γνώθι σαυτόν ο Πλάτων. Το Γνώθι σαυτόν ” εν λόγοις ουδέν μέγα, έργω δε μόνος τούτ’ επίσταται Θεός”, λέει ο Ευριπίδης σε ένα σωζόμενο απόσπασμα τής χαμένης τραγωδίας του “ΙΩΝ”. Η προέλευση λοιπόν τού Γνώθι σαυτόν, οι Σοφοί ήταν μεμυημένοι, καί το γεγονός ότι κατ’ εξοχήν μυστηριακό κέντρο με παγκόσμιο κύρος ήταν το Δελφικό Ιερό, μάς επιτρέπει να υποστηρίξουμε ότι αυτό το γνωμικό είναι μία μυστηριακή αλήθεια , τήν οποία πρώτοι οι Ελληνες μύστες προέβαλαν ως επιταγή καί πρός τόν βέβηλο κόσμο, ενώ οι μεμυημένοι τής Ανατολής εξακολουθούσαν να “κρύπτουν το τάλαντον”. Πρώτοι οι Έλληνες μύστες, ως χρέος πρός τήν ακριβή γνώση τής ουσίας καί τού σκοπού τής ζωής, εξέπεμψαν το Γνώθι σαυτόν σάν παράγγελμα-κήρυγμα πολέμου κατά τών παθών καί προλήψεων. Καί πρώτοι οι Ελληνες, μεμυημένοι καί μη, γοητευμένοι από τήν λάμψη αυτού τού σκοπού ετέθησαν στήν υπηρεσία τού θεάριστου καί θεόπνευστου παραγγέλματος. Κάτω από το φώς λοιπόν τής Δελφικής εντολής, με τήν καθαρά ηθική Εννοια, δημιουργήθηκε το “Ελληνικό Θαύμα” τού πέμπτου π. Χ. αιώνος, πού είναι το πρώτο δείγμα τού θαυμαστού επιπέδου στό οποίο μπορεί να ανέλθει ο άνθρωπος από τήν ώθηση τής επιγνώσεως τής ουσίας καί τού σκοπού τής ζωής του.