Αλλά, ας δούμε με λεπτομέρεια πώς ο Σωκράτης φωτίζεται καί υπηρετεί τήν Δελφική Εντολή. Είναι γνωστό από τήν Σωκρατική Απολογία τού Πλάτωνος ότι ο Χαιρεφών ρώτησε κάποτε τόν Δελφικό Θεό, τίς ο σοφώτατος καί ο Απόλλων απάντησε: “ανδρών απάντων σοφότατος Σωκράτης”. Διηγείται λοιπόν στήν συνέχεια ο Σωκράτης. – «Οταν έμαθα τόν χρησμόν παραξενεύτηκα. Πώς το είπεν αυτό ο θεός; Πρέπει βέβαια να ξέρει τι λέγει καί να έχει δίκιο. Αλλά τότε γιατί είμαι σοφός; Τίς η εμή σοφία; Εγώ δεν διστάζω να ομολογώ “εν οίδα ότι ουδέν οίδα”. Μήπως άραγε αυτή η ομολογία τής άγνοιας είναι ήδη μία σταθερά αναμφισβήτητη γνώση; Ναί, λέει ο Σωκράτης, καί επομένως η πηγή τής γνώσεως είναι μέσα μας, να εξετάζουμε λοιπόν τόν εαυτό μας, βίος ανεξέταστος δέν είναι θεοφιλής, αυτό είναι το νόημα τού χρησμού. Καί αρχίζει ο Σωκράτης τήν εξέταση τού εαυτού του καί τών άλλων. Καί απέδειξε ότι η ουσία τής υπάρξεώς μας είναι η σοφία, η ανδρεία, η σωφροσύνη, η ευσέβεια, η δικαιοσύνη... Αυτά αποτελούν τήν έκφραση καί τήν δύναμη, δηλαδή τήν αρετή τής ζωής μας. Τήν αρετήν ταύτη, τήν καθολικήν αρετήν (μόριά της είναι η σοφία, ανδρεία κλπ), τήν ουσία δηλαδή τής υπάρξεώς μας, μάς δίνει τήν εντολή να γνωρίσουμε ο Δελφικός Θεός μέσα από την εξέταση τού εαυτού μας καί τού βίου μας. Αν διά τής εξετάσεως αυτής αξιωθούμε να φτάσουμε στήν αληθινή γνώση τής ουσίας τής υπάρξεώς μας, τής αρετής μας, αν πραγματοποιήσουμε δλδ το Γνώθι σαυτόν τότε μόνον ταυτίζεται με τήν γνώση αυτή το είναι μας, η ύπαρξή μας. Διότι αυτός ο ταυτισμός τού συναισθηματικού καί βουλητικού τής ψυχής μας πρός το λογικό κατ’ ανάγκη θα δώσει σε αυτό το τελευταίο τήν κυριαρχία, δλδ τήν απόλυτη ενότητα τού ψυχικού βίου μας. “Εν είδος λοιπόν καθαρμού τής ψυχής μας από τα βουλητικά συναισθηματικά δεσμά”, είναι η Σωκρατική γνώση, πού πραγματοποιεί τήν Δελφική εντολή. Διότι η Σωκρατική γνώση, το “ειδέναι”, δεν είναι βέβαια η απόκτηση ενός εννοιολογικού ορισμού πού καθορίζει τα γνωρίσματα κάθε αρετής, αλλά η εσωτερική “προσοικείωσίς” μας πρός τίς αρετές, η βίωσίς τους. Ανδρείος δέν είναι εκείνος ο οποίος κατέχει τόν ορισμό τής ανδρείας, αλλά ο αποδεικνυόμενος στήν πράξη γνώστης τής αρετής αυτής. Άλλωστε το”ειδέναι” καί πρίν τόν Σωκράτη σήμαινε οικειοποίηση-βίωση τού γινωσκόμενου. Στόν Όμηρο ( Ω,θ1) ο λέων “άγρια οίδεν” δλδ εμφορείται από αγριότητα, η ουσία τής υπάρξεώς του είναι εξ ολοκλήρου η αγριότητα.
Ιδού λοιπόν πώς φωτίζεται η Σωκράτειος διδασκαλία “η αρετή είναι γνώσις” καί “ουδείς εκών κακός“. Παρά τω Σωκράτη η θεωρητική γνώση, ταυτίζεται με τόν τρόπο ζωής. Η λογική θεωρία καί η ηθική πράξη συμφύονται σε μία αδιάσπαστη ενότητα. Λόγος καί βίος, γνώση καί αρετή, συνάπτονται σε οντολογική ταυτότητα. Αυτή είναι η μεγάλη προσφορά-υπηρεσία τού Δελφικού παραγγέλματος πρός τήν ανθρωπότητα. Η Σωκρατική διδασκαλία καί συμπλήρωσή της μέσω τού Πλάτωνα καί τού Αριστοτέλη. Ο τελευταίος βρίσκει υψηλούς τόνους για να τραγουδήσει την αρετή είς τόν “Υμνον είς Ερμείαν”: “Αρετά πολύμοχθε γένει βροτείω,[ θήραμα κάλλιστον βίω,- σας πέρι, παρθένε, μορφάς- καί θανείν ζαλωτός εν Ελλάδι πότμος] καί πόνους τλήναι μαλερούς ακάμαντας…”.
Ο Πλάτων στήν Πολιτεία του (611 c) παρομοιάζει τήν ψυχή τού ανθρώπου, τήν ουσία τού είναι του, πρός τόν θαλάσσιο δαίμονα Γλαύκον. Γεννήθηκε λαμπρός καί ακτινοβόλος. Αλλά στά βάθη τής θάλασσας πληγώθηκε επάνω στούς βράχους, έλκη σχηματίστηκαν στό σώμα του καί όστρακα κωλήθηκαν επάνω του. … Αγωνίζεται να απαλλαγεί και να ακτινοβολήσει πάλι καθαρός και λαμπρός. Ο ίδιος γράφει επιγραμματικά γιά τόν άνθρωπο καί τόν προορισμό του. (Πολ. 613α) “Αρετήν επιτηδεύων είς όσον δυνατόν ομοιούσθαι Θεώ”. Εμείς οι Τέκτονες ευχόμαστε καί συνιστούμε δια τού κάλλους να διακοσμηθεί ο Ναός τής Αρετής. Διότι το Κάλλος είναι η σταθερή αρμονία Σοφίας καί Ισχύος, λόγου καί βίου, πνευματικού καί μορφικού είναι, νοητού καί αισθητού, Σωκρατικής γνώσεως καί Αρετής. Πράγματι, τίποτε δέν έχει τόση ακτινοβολία, όση ακτινοβολία εκπέμπει μία “καλή πράξις”. Η υπό τής Δελφικής εντολής φωτισμένη αρχαιότητα βρήκε τόν ωραιότερο τρόπο παρακινήσεως τού ανθρώπου πρός τήν ηθική τελείωση. Σε μία μικρή πόλη στήν Βόρειο Αφρική τής Νουμιδίας σώζεται ο ναός τού Ασκληπίου “διά τής επί τού δαπέδου τού προδρόμου του σωζομένης εισέτι επιγραφής ο Θεός έκαμνεν είς τόν εισερχόμενον τήν εξής σύστασιν, που είχε καί τήν έννοιαν εντολής :
Bonus intra, melior exi.