Είναι γνωστό ότι η Πλατωνική φιλοσοφική θεωρία έχει πρό παντός το χαρακτηριστικό τής πληρότητας, δίνει απάντηση δηλαδή σε όλα τα προβλήματα-απορίες, πού προβάλει η αγωνιώδης αναζήτηση τού ανθρώπου γιά τήν αλήθεια στήν ζωή. Σε αυτά τα θεμελιώδη προβλήματα απαντά η Πλατωνική διδασκαλία με σαφήνεια καί πληρότητα. Από πού ερχόμαστε εκεί πού πάμε; Ερχόμαστε από τήν αθανασία καί πηγαίνουμε, σκοπός μας είναι η ομοίωσις τω Θεώ, δλδ πάλι η αθανασία. Βασικό στοιχείο τής Πλατωνικής φιλοσοφίας είναι, ως γνωστόν, η περί τών ιδεών θεωρία, ο δε μύθος με τούς συμβολισμούς καί τίς αλληγορίες του, ο μύθος, πού είναι εγκατεσπαρμένος σε αφθονία σε όλη τήν συγγραφική παραγωγή τού Πλάτωνα, γίνεται είς “χείρας” του θαυμαστό όργανο καί μέσο εκθέσεως, ερμηνείας καί εκλαϊκεύσεως τής διδασκαλίας του. Ένας από αυτούς τούς μύθους, ο μύθος τών “Δεσμωτών τού Σπηλαίου”, προτιθέμεθα να παρουσιάσουμε καί να ερμηνεύσουμε, διότι έχει θεμελιώδη αξία γιά τήν κατανόηση τής Πλατωνικής διδασκαλίας καί συγγένεια μέχρι ταυτισμού πρός τήν Τεκτονική θεωρία καί πίστη. Γιά να γίνουν όμως με ευκολία αντιληπτές καί κατανοητές οι αλληγορίες τού μύθου είναι απαραίτητο να υπομνήσουμε με λίγα λόγια τήν “περί τών ιδεών θεωρίαν“. Κατά τόν Πλάτωνα ο κόσμος πού βλέπουμε ακούμε καί γενικώς “αισθανόμαστε”, είναι φαινομενικός, απατηλός, κόσμος φαινομένων. Ο πραγματικός κόσμος, ο μόνος όντως υπαρκτός είναι τα αρχέτυπα τού κόσμου τών φαινομένων, οι ΙΔΕΕΣ. Ο ιδεατός κόσμος είναι βεβαίως αναλλοίωτος, άχρονος, απολύτως “καλός“-ωραίος, καί απολύτως “αγαθός”– θείος. Υπατη ιδέα είναι η ιδέα τού ΑΓΑΘΟΥ, το όντως ον, ο Θεός. Μπορούμε να συλλάβουμε ψυχολογικά-λογικά τήν έννοια τής ιδέας ως εξής περίπου: Βλέπουμε έναν άνθρωπο καί έχουμε τήν ΑΤΟΜΙΚΗ έννοια τού ανθρώπου, πού γνωρίσαμε’ βλέπουμε κι άλλους ανθρώπους πολλούς, Ευρωπαίους, Ασιάτες, όλους λευκούς, καί σχηματίζουμε γενική έννοια τού ανθρώπου τής λευκής φυλής’ αν γνωρίσουμε όλους τούς ανθρώπους τότε έχουμε ΚΑΘΟΛΙΚΉ-ΛΟΓΙΚΗ έννοια τού ανθρώπου με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα πού δέν λείπουν από κανέναν άνθρωπο, γνωρίζουμε δηλαδή τόν άνθρωπο-(ιδέα), πού είναι μεν υλικό χειροπιαστό πρόσωπο, αλλά είναι ο πράγματι υπάρχων, το αρχέτυπο κατά κάποιον τρόπο τού ανθρώπου, κατά το οποίο δημιουργήθηκαν όλα τα άλλα ανθρώπινα είδη. Το αυτό καί πρίν τών αφηρημένων λεγομένων εννοιών, αυτών πού δέν έχουν απτή, μέσω τών αισθήσεων αντιληπτή ύπαρξη, τού δίκαιου δηλαδή καί τού άδικου, τού καλού καί τού κακού κ.τλ. Η ψυχή μας-ο υποκειμενικός εσωτερικός μας κόσμος-με τήν συναισθητική, τήν βουλητική πρακτική καί προπαντός τήν γνωστική-νοητική δύναμή της αποκτά θαυμάσια πληρότητα καί βάθος με τήν θεωρία τής πλατωνικής ιδέας. Η αντικειμενική ύπαρξη τής ιδέας, πού η ψυχή τήν βλέπει με τόν νοητικό μέρος της, προσδίδει από την δική της καθαρότητα καί νοητικότητα άλλη τόση καθαρότητα στό νοητικό μέρος τής ψυχής. Με τήν γνώση τής ιδέας η ψυχή προσλαμβάνει αντικειμενικότητα’ βρίσκει το πραγματικό ΕΙΝΑΙ, τήν ουσία της, μόνο όταν “Ίδη” (θεαθεί) τήν ιδέα. Καθώς δε ο ΝΟΥΣ ανάγεται πρός τόν κόσμο τών ιδεών καί θεάται καί νοεί, ενώνεται δηλαδή με τίς ιδέες, πείθεται όχι μόνο γιά τήν αιωνιότητά τους αλλά καί γιά τήν δική του αθανασία, τής ψυχής δλδ τήν αθανασία. Οι αισθήσεις εμποδίζουν τήν ψυχή να φθάσει στήν γνώση τής ενότητάς της με τήν ιδέα. Όρασις καί ακοή δεν προσφέρουν τήν αλήθεια καί η ψυχή πέφτει σε πλάνη, αν ζητήσει μέσω τού σώματος να γνωρίσει τα όντα. Πράγματι, ποιός μπορεί να ισχυριστεί ότι είδε ποτέ με τα μάτια τού σώματος το αγαθό; Μόνο με τόν Νού βλέπει η ψυχή τήν αλήθεια, τίς ιδέες, τήν θεότητα καί ομοιούνται κατά το δυνατόν πρός αυτές. Το ανέβασμά της δε πρός τόν υπερουράνιον χώρο τών ιδεών των, επιτυγχάνει η ψυχή μέσω τού καθαρμού από τα κατώτερα στοιχεία της, τα συναισθηματικά καί βουλιτικά, τόν δέ καθαρμό τόν πετυχαίνει διά τού αληθινού (τού Πλατωνικού) έρωτα, ο οποίος δέν είναι τίποτε άλλο, παρά η τάση, η έλξη τής ψυχής πρός το Αιώνιο, πρός τήν Ιδέα. Καί πώς μεν γίνεται η αγωγή τής ψυχής πρός τήν τελείωσή τής το εκθέτει ο Πλάτων μέσω τού θαυμάσιου “μύθου” είς τόν “Φαίδρον” του. Τήν σχέση όμως τής ψυχής πρός τίς ιδέες κατά τήν επί τής γής ζωή της, τήν εκθέτει παραστατικότστα ο Πλάτων με τόν μύθο τών δεσμωτών τού σπηλαίου στήν αρχή τού 7ου βιβλίου τής “Πολιτείας” του. Ο Πλατωνικός Σωκράτης καί ο Σωκράτης στήν “Πολιτεία”, όπως καί το “Συμπόσιο” καί τόν “Φαίδρον, είναι περισσότερο Πλατωνικός από όσο είναι Σωκρατικός ο Πλάτωνας στούς πρώτους χρονολογικά διαλόγους τού Κρίτωνα, Ευθύφρονα, Γοργία κ.α, ό Πλατωνικός Σωκράτης διαλεγόμενος με τόν Γλαύκωνα παρουσιάζει ένα υπόγειο κατοικητήριο, σάν σπήλαιο τού οποίου η είσοδος είναι ανοιγμένη πρός το φώς σε μεγάλο μάκρος. Στό βάθος τού σπηλαίου κατοικούν άνθρωποι, πού από τήν παιδική τους ηλικία είναι δεμένοι από τα σκέλια καί τόν αυχένα κατά τέτοιον τρόπο, ώστε μένουν ακίνητοι’ δέν μπορούν να στρέψουν ούτε πρός τα πλάγια ούτε πρός τα πίσω, αλλά βλέπουν μόνο πρός τα εμπρός τήν εσωτερική πλευρά τού σπηλαίου, τήν οποία φωτίζει το φώς μίας μεγάλης φωτιάς πού καίει έξω μακριά από το μεγάλο άνοιγμα τής εισόδου. Έτσι στήν πλευρά τού βάθους τού σπηλαίου προβάλλονται οι δικές τους σκιές καί οι σκιές σε οτιδήποτε ήθελε εμφανιστεί στήν περιοχή πρό τής εισόδου τού σπηλαίου. Εκεί όμως, σε όλο το άνοιγμα τής εισόδου, υπάρχει δρόμος περαστικός καί κατά μήκος τού δρόμου πρός τήν πλευρά τού ανοίγματος τής εισόδου υπάρχει ένας χαμηλός τοίχος “σάν τα παραπετάσματα, πού ταχυδακτυλουργοί στήνουν εμπρός από το “κοινό” γιά να δείχνουν επάνω από αυτά τίς ταχυδακτυλουργίες τους”, λέει χαριτολογώντας ο Σωκράτης.
Συνεχίζεται…..
